Speech van David Berg Secretary General World Scouting op 60 jaar FOS

Scouts en gidsen, beste vrienden, goeiemiddag.

Het is meer dan vijftien jaar geleden dat ik die aanspreking hier in België voor een FOS-publiek heb gebruikt. Bedankt om even terug thuis te mogen komen van de wereldreis vandaag.

60 jaar FOS Open Scouting.

Gisterenavond was ik in Kandersteg, in Zwitserland, en ik heb wat nagedacht hoe ik 60 jaar FOS Open Scouting kan vatten. Kan beschrijven. In een beeld. Iets visueels. Voor mij is dat beeld van FOS niet een beeld van het grootste evenement. Niet het luidste. Geen optreden, niet van een Algemene Vergadering.

Voor mij is dat beeld het kampvuur op Saamdagen, in de late uurtjes. Wanneer het zware feesten wegdeemstert. Wanneer er niets meer op het programma staat. Wanneer de muziek weg is, de bar gesloten, en wat overblijft gewoon scouts rond een vuur zijn.

In wat ik doorheen al die jaren van scouting rond de wereld gezien heb, is dat de kern daar zit. Niet in badges of uniformen, niet in grote evenementen, niet in al de nationale en internationale structuren die we voor scouting gebouwd hebben.
Als je dat allemaal wegneemt, dan is de kern voor mij weerspiegeld in een kampvuur.

• In samenwerken, want iemand moet het vuur aanhouden, hout voorzien, en koel bier laten aanrukken
• In geduld, want hout moet opbranden.
• In luisteren naar elkaar, want rond een kampvuur diep in de nacht roepen, ca ce ne fait pas quoi
• In dichtbij elkaar komen, want anders is't koud.
• En in vertrouwen - in sterke verhalen en in persoonlijke verhalen die verteld worden

Samenwerken. geduld, luisteren, dichtbij elkaar, vertrouwen... laat dat nu net de dingen zijn die alsmaar zeldzamer worden in deze wereld.
Vandaag vieren we zestig jaar van die vuren.

Ik sta hier vandaag als Secretaris-Generaal van de wereldscoutsbeweging. Maar zoals jullie allemaal weten is scouting voor mij niet een verhaal dat vertrekt vanuit Geneve of Kuala Lumpur. Mijn scoutsverhaal start aan kampvuren in 1986. 40 jaar geleden. Brabo Marnix, op de Antwerpse Kiel. Gewoon scouting, een beetje traditioneel, niet teveel tralala. Het is daar dat ik mijn eerste belofte aflegde, mijn eerste kamp meemaakte, mijn eerste vuur leerde aansteken.

En tussen toen en vandaag zijn er eindeloos veel vuren bijgekomen. In WereldJamborees, in Zweden, in Korea, in Japan, maar ook in minder evidente plaatsen. Nigeria, Myanmar, Haiti, Nepal, Libanon... Ik heb het geluk gehad om de impact van scouting op jongeren te mogen zien en ondersteunen in heel veel landen. Maar het allereerste, de roots, dat blijft toch altijd het kampvuur waar het allemaal begon — hier, bij FOS.

We vieren vandaag zestig jaar FOS, maar gezien we hier aan een pop-up museum staan, moet ik historisch correct zijn en gaat het verhaal natuurlijk langer terug.

116 jaar geleden maakten vorige generaties een bewuste keuze. Een keuze voor een scoutsbeweging in België die openstaat voor iedereen. Niet startend vanuit één geloof, niet vanuit één wereldbeeld, maar net uit diverse ideeën samen te brengen met een open ingesteldheid.

Actief pluralistisch — dat is hoe FOS het tot vandaag zelf nog steeds benoemt. Met respect voor wat iedereen meebrengt, en met de overtuiging dat we van elkaar leren door samen te zijn, niet door op elkaar te lijken.

In 1966 werd dat verhaal het FOS verhaal. Vandaag, in 2026, speelt dat verhaal zich af in een Vlaanderen dat veel veranderd is. Als ik het vergelijk met het Vlaanderen waar ik in 2012 uit vertrok — diverser, drukker, sneller, digitaler, en soms harder voor jongeren.

En als ik voor Scouting de wereld rondga, zie ik overal hetzelfde patroon. De wereld groeit niet naar elkaar toe. De wereld groeit van elkaar weg. Mensen praten steeds vaker mét hun eigen kring en steeds minder mét iemand die anders denkt. Sociale media versterken dat. Politiek versterkt dat.

En dan is er Scouting. 60 miljoen Scouts wereldwijd vandaag.

Scouting toont jongeren niet alleen hoe de wereld is. Scouting toont jongeren hoe de wereld kan zijn. Dat verschillende overtuigingen, culturen, wereldvisies wel degelijk met elkaar in dialoog kunnen samenleven.

De Wereldjamboree is ons meest gekende voorbeeld - 50'000 jongeren van meer dan 160 landen op een gigantisch kampterrein voor twee weken. De wereld in't klein, zoals het kan zijn. Volgend jaar augustus, voor de 26ste editie in Polen.

Maar ik kan het niet genoeg zeggen. Die gigantische wereldjamboree bestaat ook duizenden en duizenden keren in het klein, in elke scoutseenheid, waar jongeren van verschillende scholen, buurten, achtergronden en overtuigingen samen komen om te spelen, op avontuur te gaan, dingen te doen die thuis niet mogen, en te leren samen dingen te bereiken. Leren een kampvuur aansteken bijvoorbeeld 🙂.

FOS wordt 60 dit jaar, Scouting wordt 120 volgend jaar. En ik denk dat we allemaal maar onze nieuwsapp moeten openen om te weten waarom Scouting na al die jaren nog altijd even noodzakelijk blijft voor Vlaanderen, en voor de wereld. En dat brengt me bij wat we vandaag openen.

Een pop-upmuseum, een museum is een vreemd ding voor een jeugdbeweging. Hoe bewaar je een kampvuur? As onder een glas?

Musea, archieven, tonen het belang van verandering, en hoe die beleefd wordt door de jaren. En voor een jeugdbeweging is verandering essentieel. Het België waarin we leven verandert, interesses van kinderen en jongeren veranderen. Om relevant te blijven, moet elke nieuwe generatie van leiding zich afvragen hoe ze hun jeugdbeweging relevant en bij de tijd houden.

"Scouting dat stilstaat, is Scouting dat doodgaat", is een van de laatste zinnen in mijn laatste Saamdagenspeech in 2010. Toegepast op vandaag: "Een kampvuur zonder nieuw hout, zonder nieuwe gensters, dat wordt enkel as".

Een goed museum laat dat zien. Niet alleen wat we bewaard hebben, maar ook wat we hebben durven achterlaten. Wat we niet meer doen. En dat geeft elke nieuwe generatie een impuls om dat ook te doen — om te kiezen, te proberen, fouten te maken, nieuw hout in het kampvuur te brengen, zoals zij dat willen.

Aan iedereen die hieraan gewerkt heeft — en in het bijzonder aan de Archiefvrienden — bedankt voor jaren en jaren van werk voor het collectief geheugen van Open Scouting in Vlaanderen.

Laat me eindigen met een breder merci.
Aan iedereen die de afgelopen zestig jaar leiding heeft gegeven in een FOS eenheid.
Aan iedereen die nationaal vrijwilliger was, stafmedewerker, bestuurder.
Aan iedereen die ergens in een lokaal staat om de bar te openen.
Aan ouders die hun kinderen elke zaterdag of zondag naar de scouts brengen,
Aan oud-leden die elk jaar een gift geven aan de eenheid waar ze zelf groot werden.
Aan Daan en het huidige team van nationale leiding — bedankt voor wat jullie nu dragen.

En aan de generaties die nog komen — laat dat vuur niet uitgaan.

Want dat is uiteindelijk wat Scouting is. Geen organisatie. Geen structuur. Geen uniform. Een kampvuur. Een plaats waar mensen blijven zitten. Waar nieuwe mensen toekomen, en waar sommigen voortgaan omdat ze willen kijken wat er elders te beleven valt.
Om dan na een wereldreis terug te komen, en te zien dat het kampvuur er nog steeds is. Ander type hout misschien, maar nog even actief, fel en knetterend.

Beste scouts en gidsen, beste vrienden

Op de volgende zestig jaar.

David Berg
Mei 2026