Sinds de vluchtelingencrisis krijgen wij heel wat vragen over de plaats van vluchtelingen binnen het jeugdwerk. Wie zijn ze? Wat kan het jeugdwerk betekenen voor kinderen en jongeren op de vlucht?...Lees hierronder een antwoord op de meest frequente vragen over vluchtelingen binnen het jeugdwerk. 

Heb je een vraag waar je geen antwoord op kan vinden? Mail naar diversiteit@fos.be

Wie en wat zijn vluchtelingen?

Kinderen en jongeren op de vlucht zijn in de eerste plaats kinderen en jongeren zoals jij en ik. Het zijn gewone kinderen die een ongewone situatie hebben meegemaakt. Kinderen en jongeren op de vlucht zijn kinderen die hun land zijn moeten ontvluchten door oorlog of vervolging in het eigen land.  We onderscheiden 2 soorten vluchtkinderen 

1: Niet- begeleide minderjarige vluchtelingen: Die kinderen die zonder begeleiding van ouders of voogd (en) naar ons land zijn gekomen. Sommigen onder hen leven hier helemaal alleen, anderen zijn hier samen met familieleden, kennissen of landgenoten. 

2: Begeleide minderjarige vluchtelingen: Die kinderen en jongeren die onder begeleiding van hun ouders of voogden naar hier zijn gekomen.

Wat kunnen we als jeugdvereniging doen?  Moeten we hen kleren of speelgoed geven? 

Het geven van kleren of speelgoed heeft heel wat goede bedoelingen en is ook een bijzonder mooi gebaar toch is het niet wat deze kinderen en jongeren nodig hebben. Vaak is er een nood aan sociaal contact, een zinvolle vrijetijdsbesteding of het maken van vrienden voor het leven 

Welke functies kan het jeugdwerk opnemen ten aanzien van kinderen op de vlucht? 

Het jeugdwerk kan een aantal belangrijke taken vervullen ten aanzien van kinderen en jongeren op de vlucht. In eerste instantie is het jeugdwerk een bron van plezier en ontspanning voor kinderen en jongeren. Daarnaast kan het jeugdwerk bijdragen aan het ontwikkelen van de Nederlandse taal en het integreren in onze samenleving ( door het uitten van een eigen mening, het sluiten van vriendschappen tussen verschillende jongeren,...)

Hoe kunnen we jongeren op de vlucht bereiken? 

Vluchtelingen zijn vaak niet verbonden aan een organisatie en hebben geen vaste plaats waar ze samenkomen. het is belangrijk om deze kinderen actief en goed voorbereid te gaan werven. ( via verschillende communicatiekanalen, samenwerken met verschillende organisaties zoals bijvoorbeeld vluchtelingenwerk Vlaanderen, ...)

Daarnaast hoeft werven niet het doel op zich te zijn. Misschien wil je eens een spel spelen met vluchtelingen die wel gebonden zijn aan een organisatie of een kookavond met ze organiseren, dat kan!

Vluchtelingen betrekken binnen je eenheid, hoe begin je eraan? 

Je begint het beste bij het aantrekken en begeleiden van jonge kinderen. Jonge kinderen hebben immers nog geen vooroordelen en sluiten sneller vriendschappen. 

Begin kleinschalig. Het is beter om 2 kinderen te bereiken die zich thuis voelen binnen je eenheid dan 30 kinderen die zich niet thuis voelen. Op die manier geef je de kinderen de kans om te wennen aan deze " nieuwe " situatie. 

Sluit partnerschappen af met een lokaal opvangcentrum, met het OCMW,... heb je hierbij hulp nodig? Mail naar diversiteit@fos.be 

Wat met onvoorziene problemen? 

Probeer niet elk probleem van het betrokken kind zelf op te lossen. Het is ongetwijfeld goed bedoeld, maar daarom niet direct de beste aanpak. Informeer of er iemand bezig is met het probleem in kwestie en verwijs door. 

Zorg dat je goed op de hoogte bent van de mogelijkheden in de buurt (OCMW, scholen, opvangcentra, dokter,...) zodat je ouders steeds kunt doorverwijzen naar de juiste instanties. 

Hoe moeten we vluchtelingen verzekeren? 

Kinderen zonder wettig verblijfsstatuut zijn op geen enkele manier verzekerd. Ontvankelijk verklaarde asielzoekers kunnen zich aansluiten bij de mutualiteit, niet ontvankelijk verklaarde asielzoekers kunnen enkel een beroep doen op dringende medische hulp

Indien een asielzoeker wel ontvankelijk verklaard word kan je deze gewoon inschrijven als lid in KEEO. In het geval dat een vluchteling een lid is en geen leiding kan je deze eerst proef verzekeren. Met deze proefverzekering kan de persoon in kwestie 4 activiteiten bijwonen zonder een volledige verzekering te moeten betalen. Opgelet! deze regel is er niet voor leiding. 

Kunnen we niet begeleide minderjarige vluchtelingen meenemen op kamp? 

Op zich is er geen enkel probleem om een niet begeleide minderjarige vluchteling mee te nemen op kamp in het binnenland. In geval er een ongeval is dan zal de mutualiteit tussenkomen. 

Indien de persoon nog niet aangesloten is bij de mutualiteit omdat de procedure nog lopende is dan zal het geld verhaald worden op de vluchteling zelf. Vaak is dit niet mogelijk en komt het OCMW tussen 

Op kamp in het buitenland? Dat ligt moeilijker. In België bestaat er zoiets als een niet uitwijsprocedure, in het buitenland niet. Het is mogelijk dat jullie tegengehouden worden en de persoon op het eerste vliegtuig terug naar het thuisland wordt gezet. 

Wat al een vluchteling het lidgeld niet kan betalen? 

In dat geval kan je steeds een SOM aanvraag indienen. je kan de nodige formulieren terugvinden onder de rubriek financiële drempelverlaging. 

Wat als het lidgeld en/of de activiteiten nog steeds te duur zijn? In dat geval kan je besluiten om als eenheid zelf een duit in het zakje te doen. Je kan een activiteit organiseren om zelf geld in te zamelen voor jullie eigen fonds, je kan kortingen aanvragen bij de mutualiteit, ...

Stel dat het nog steeds te duur is dan kan je steeds een mailtje sturen naar diversiteit@fos.be en dan bekijken wij hoe we jullie eenheid kunnen bijstaan. 

Hoe moeten we omgaan met een mogelijke taalbarrière

Zorg dat je vooraf weet welke taak de ouders spreken. Neem daarvoor contact op met de vertrouwenspersoon van het gezin. Hij/zij kan je vertellen hoe je het beste communiceert met hen of hij/zij kan aanwezig zijn op het eerste gesprek. 

Stel ouders en kinderen gerust. Het geeft niet dat ze niet dat ze de taal nog niet machtig zijn. 

Tijdens de vergadering komt het erop aan om de speluitleg zoveel mogelijk te visualiseren.  maak gebruik van een white board om je spel uit te leggen of werk met pictogrammen. Spreek traag en vraag verschillende keren of het kind de uitleg begrepen heeft. 

Wat met andere kinderen?

Bereid je tak of groep voor op de komst van kinderen en jongeren met een vluchtverhaal. Leg hen uit wat kinderen met een vluchtverhaal zijn en start hierover een gesprek of speel eens een spel.  11 11 11 en het Jeugd Rode Kruis bieden gespecialiseerde inleefspelen aan, altijd leuk!

Wat als ouders van leden bezwaar hebben tegen de komst van vluchtelingen in onze eenheid? 

Kies er bewust voor om ouders niet van in het begin te informeren over de komst van kinderen met een vluchtverhaal. Bij andere kinderen doe je dit immers ook niet. Door heel bewust  te gaan informeren maak je een onderscheid tussen wij en hen. 

Komt er echter spontaan kritiek? Kies er dan voor om alle ouders te informeren. De grootste kritiek komt vaak van mensen die over onvoldoende informatie beschikken om een oordeel te vellen. Indien nodig kan je een ouderavond  organiseren en daar jullie keuze toelichten. 

Waar kunnen we een vorming volgen rond het werken met kinderen op de vlucht? 

Uit de Marge, Vluchtelingenwerk Vlaanderen, Jeugd Rode Kruis en Tumult bieden heel wat interessante vormingen aan over dit thema. 

Niet gevonden wat je zoekt?